Kraśnicki - malinowy powiat!

POŁOŻENIE
 
Powiat kraśnicki znajduje się w płd.-zach. części województwa lubelskiego. Fizjologicznie obejmuje prawie w całości obszar Wzniesień Urzędowskich stanowiących część Wyżyny Lubelskiej oraz prawobrzeżną część Małopolskiego Przełomu Wisły.

Od wschodu granica powiatu obejmuje zachodni skraj Wyniosłości Giełczewskiej, od płd.-wsch. Skraj Roztocza Zachodniego. Granica ma tu charakter płynnego przejścia od Wyżyny Lubelskiej do wyższego poziomu Roztocza w okolicach Polichny.

Znacznie bardziej wyodrębniona jest płd. Krawędz Wyżyny, w płd.-zach. części powiatu w okolicy Opoki Dużej i na płn. od Kosina.

Na płd. od tej granicy w skład powiatu wchodzi skraj Kotliny Sandomierskiej.

Na północy Wzniesienia Urzędowskie graniczą z Równiną Bełżycką i Kotliną Chodelską.

Urzeźbienie terenu jest urozmaicone, podobnie jak budowa geologiczna. W obrębie antyklin rachowskiej i gościeradowskiej znajduje się jedyne we wschodniej części pasa wyżyn odsłonięcie utworów kredowych i górnojurajskich na małej stosunkowo powierzchni. Dominują opoki górnokredowe sprzyjające zachowaniu się trzeciorzędowych zrównań wierzchniowych.

W południowej części Wzniesień zasadniczy typ rzeźby modyfikowany jest występowaniem skał trzeciorzędowych. Wiąże się z nimi obraz wzgórz ostańcowych w strefie południowo-zachodniej krawędzi regionu, wyróżniającej się schodowatym układem elementów morfologicznych, na które składa się szereg uskoków, mniej lub bardziej wpływających na charakter rzeźby w tej części Wzniesień.

W środkowej i północnej części regionu modyfikację rzeźby wnoszą dwa płaty lessów, wyróżniających się typowym dla nich urzeźbieniem. Wzniesienia porozcinane są tutaj licznymi wąwozami powstałymi na skutek erozji wód płynących okresowo w czasie ulewnych deszczów.

Dolina Małopolskiego Przełomu Wisły na odcinku od Opoki Dużej po Kamień ma charakter zróżnicowany w zależności od właściwości litologicznych skał górnokredowych.

Płd.-zach. Skraj powiatu reprezentuje krajobraz o typowej rzeźbie równinnej. Równina pokryta jest osadami piaszczystymi. Charakterystycznymi formami morfologicznymi tego terenu są wydmy nie zaznaczające się jednak wyraźnie, gdyż porośnięte są kompleksem leśnym.

Bardzo ważne dla powiatu kraśnickiego jest położenie na terenie Euroregionu Bug, który obejmuje swym zasięgiem określone obszary terenów przygranicznych na terenie Polski, Białorusi i Ukrainy.



KLIMAT
 
Obszar powiatu charakteryzuje się dużym nasłonecznieniem i wysokimi średnimi temperaturami rocznymi (powyżej 7,6 oC). Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (od 18,6 oC do 19,2 oC). Zimy w porównaniu z Wyżyną Lubelską są ciepłe. Średnie zimowe temperatury nie spadają poniżej -2,2 oC, a średnie temperatury stycznia dochodzą do -3 oC. Średnie roczne zachmurzenie wynosi 62-64 %, a wilgotność 64-68 %. Roczna suma opadów wynosi 500-600 mm.

Warunki bioklimatyczne są sprzyjające dla człowieka, zwłaszcza w obszarach zwartych kompleksów leśnych na płd. oraz w okolicach Natalina. Klimat sprzyja również rolnictwu ze względu na długi okres wegetacyjny 211-215 dni w roku, należących do najdłuższych na Wyżynie Lubelskiej.



ROŚLINNOŚĆ

Lasy zajmują ok. 22% obszaru powiatu. Największą powierzchnię zajmują w gminie Goścreradów (42,6%), najmniejszą w gminie Trzydnik Duży (7,3%) oraz Szastarka (9,5%). Około 70% powierzchni zajmują pola uprawne, łąki i sady.

Dominującymi siedliskami leśnymi (ok. 66%) są lasy mieszane, występujące najczęściej na glebach żyznych. Piaszczyste tereny zachodnie i południowo - zachodnie porastają w większości lasy iglaste, głównie sosnowe. Na szczególną uwagę w składzie gatunków lasów zasługują jodła i buk rosnące tutaj poza granicą ich naturalnego zasięgu. Lasy jodłowe występują w okolicach Polichny, Marynopola i Natalina, a lasy bukowe głównie w okolicach Polichny i Szczecyna. W okolicy Kraśnika zaobserwowano występowanie 42 rzadkich roślin naczyniowych na 94 stanowiskach oraz 67 innych gatunków roślin wyższych, uchodzących za interesujące w skali regionalnej i krajowej.

Najciekawsze tereny pod względem gatunków występujących roślin znajdują się w obrębie doliny Wyżnicy. Ciekawymi walorami odznaczają się również lasy na południe od doliny, stawy w okolicach Terpentyny oraz pola między Słodkowem i Boiskami. Są to środowiska o dużej różnorodności faunistycznej, zbliżone do środowisk naturalnych.

Potwierdzeniem walorów przyrodniczo - krajobrazowych jest utworzenie Kraśnickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu o powierzchni 293 km2 na terenie 5 gmin. Na terenie gminy Urzędów znajduje się rezerwat leśny „Natalin" o powierzchni 2,45 ha, obejmujący ochroną drzewostan jodłowy. Znacznie większy rezerwat jodły o powierzchni 157 ha „Marynopole" istnieje na terenie gminy Gościeradów. Drugi rezerwat krajobrazowe - leśny na terenie tej samej gminy o powierzchni 200 ha „Szczeckie Doły" charakteryzuje się poza urozmaiconą rzeźbą (liczne rozbudowane wąwozy lessowe) występowaniem zwartego drzewostanu bukowego oraz roślinnością charakterystyczną dla buczyn górskich oraz lasu grabowe - bukowego porastającego wąwozy.

W fazie projektowania znajdują się kolejne rezerwaty na terenie gminy Dzierzkowice „Grabowy Las" oraz w Polichnie - Mostach z drzewostanem buku i jodły. W dolinie Wyżnicy w okolicach Kraśnika wydzielono kilka użytków ekologicznych obejmujących swym zasięgiem stawy, łąki, torfowiska, tereny podmokłe i zabagnione bogate we florę i faunę.
Teren powiatu kraśnickiego to obszar o bardzo rzadkiej sieci wód powierzchniowych, charakteryzujący się rozległymi pustkami wodnymi, zwłaszcza na południe od Kraśnika i Olbięcina. Występują tu podziemne wody szczelinowo - warstwowe zalegające na znacznych głębokościach. Głównym zbiornikiem tych wód są spękane skały kredowe. Głównymi rzekami są Wisła, Sanna w dolnym biegu i Bystrzyca w górnym biegu. Centralnym ciekiem wodnym Wzniesień Urzędowskich jest Wyżnica, tworząca z dopływami Urzędówką i Potokiem Podlipie system rzeczny drugiego rzędu.

Przełomowy odcinek Wisły jest tu jednym ż najbardziej malowniczych na całym jej biegu. Wisła charakteryzuje się tu zmieniającym się z roku na rok przebiegiem koryta oraz pojawiającymi się i znikającymi łachami piaszczystymi i wyspami. Do wód powierzchniowych należą również stawy. Obecnie te zbiorniki wodne przeznaczone są do celów gospodarczych (hodowla ryb, głównie karpie). Należy tu jeszcze wymienić malowniczo położone stawy „Zawólcze" w Wólce Szczeckiej, wkomponowane w kompleks leśny u podnóża sfery krawędziowej wyżyny Lubelskiej, stawy w Rzeczycy Księżej i Ziemiańskiej, Wólce Gościeradowskiej oraz inne znacznie mniejsze zbiorniki. W połowie lat 90 na terenie powiatu czynnych było około 150 źródeł, gdzie dominują źródła o wydajności do 10 l/s. We wsi Łany gm. Gościeradów znajduje się żródlisko uznane za pomnik przyrody nieożywionej. Jest to źródło podpływowe o stałej wysokiej temperaturze zimą i latem od 10,2 do 10,3 °C i licznych gajzerkach wybijających się ponad lustro wody, nie spotykane na Wyżynie Lubelskiej i Roztoczu.

W źródłach rzeki Tuczyn w Olbięcinie woda wypływająca z gruntu i wietrzeliny opoki ma niską temperaturę ok. 8 °C, co znalazło odbicie w lokalnej nazwie małego dopływu „Zimne Wody". Na końcu ulicy Wodnej w Urzędowie występują źródła związane z lokalnym kultem św. Otylii, obok znajduje się kapliczka i Sanktuarium.

logo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Informacja o dofinansowaniu ze środków Ministra Administracji i Cyfryzacji

Projekt "Budowa serwisu internetowego Powiatu Kraśnickiego" współfinansowany przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji w ramach konkursu: Dofinansowanie budowy lub dostosowania stron internetowych podmiotów realizujących zadania publiczne do potrzeb osób niepełnosprawnych.